ธุรการและหนังสือรับรอง

แบบฟอร์ม SOP (มาตรฐานการปฏิบัติงาน) พร้อมตัวอย่างที่กรอกแล้ว

SOP (Standard Operating Procedure หรือมาตรฐานการปฏิบัติงาน) คือเอกสารที่อธิบายวิธีทำงานที่ทำซ้ำเป็นประจำทีละขั้นตอน เพื่อให้ไม่ว่าใครเป็นคนทำก็ได้ผลลัพธ์เหมือนกัน SOP ช่วยให้พนักงานใหม่เรียนรู้งานได้เร็ว ลดความผิดพลาด และใช้เป็นหลักฐานเวลาตรวจประเมินว่าบริษัทควบคุมกระบวนการได้จริง

แบบฟอร์ม Word ฟรีนี้ใช้โครงสร้างที่ระบบบริหารคุณภาพส่วนใหญ่คาดหวัง ได้แก่ การควบคุมเอกสาร วัตถุประสงค์และขอบเขต บทบาท ขั้นตอนที่มีเลขลำดับพร้อมผู้รับผิดชอบและผลลัพธ์ ข้อยกเว้น บันทึกที่ต้องเก็บ และประวัติการแก้ไข พร้อมตัวอย่างเรื่องการเบิกค่าใช้จ่ายเดินทางที่กรอกครบทุกช่อง

SOP คืออะไร ต่างจากวิธีปฏิบัติงานและนโยบายอย่างไร

SOP ตอบคำถามสามข้อ คือ ใครทำอะไร ทำตามลำดับไหน และเมื่อจบแล้วมีหลักฐานอะไรเหลืออยู่ SOP อยู่ระหว่างนโยบายซึ่งกำหนดหลักการกว้าง ๆ กับวิธีปฏิบัติงาน (Work Instruction) ซึ่งอธิบายการทำงานเฉพาะจุดของตำแหน่งเดียวอย่างละเอียด SOP จะเชื่อมขั้นตอนระหว่างหลายบทบาทและบอกจุดควบคุม

SOP ที่ดีต้องสั้น ทดลองใช้จริงมาแล้ว เขียนด้วยคำกริยาที่ชัดเจน และใช้ชื่อตำแหน่งแทนชื่อคน ต้องมีรหัสเอกสาร ฉบับที่ วันที่มีผลบังคับใช้ และผู้อนุมัติ หากไม่มีข้อมูลเหล่านี้จะมีหลายฉบับปนกันจนไม่รู้ว่าฉบับไหนใช้ได้

ควรเขียน SOP เมื่อไร

  • งานที่ทำซ้ำทุกสัปดาห์หรือทุกเดือนแต่ผลลัพธ์ต่างกันตามคนทำ
  • ต้องการให้พนักงานใหม่ทำงานได้เองอย่างรวดเร็ว
  • เคยเกิดความผิดพลาดที่เสียหายมาก เช่น จ่ายเงินซ้ำ
  • ลูกค้า ผู้ตรวจประเมิน หรือการขอรับรองมาตรฐานต้องการเอกสารขั้นตอน
  • ต้องมีคนทำงานแทนช่วงลาพักร้อนหรือหลังพนักงานลาออก

หัวข้อในแบบฟอร์ม SOP

ไฟล์ Word มีหัวข้อดังต่อไปนี้ ให้กรอกส่วนควบคุมเอกสารก่อน แล้วจึงกรอกตารางขั้นตอน และปิดท้ายด้วยข้อยกเว้นและบันทึก

การควบคุมเอกสาร

หัวข้อวิธีกรอกตัวอย่าง
รหัสและฉบับที่รหัสเฉพาะของเอกสาร และเพิ่มเลขฉบับทุกครั้งที่แก้ไขSOP-FIN-007 ฉบับ 2.1
วัตถุประสงค์ประโยคเดียวบอกผลลัพธ์ที่ต้องการคืนเงินค่าใช้จ่ายเดินทางภายใน 10 วันทำการ
ขอบเขตใครและงานอะไรที่ใช้ SOP นี้ และอะไรที่ไม่รวมพนักงานทุกคน ไม่รวมบัตรเครดิตบริษัท
บทบาทตำแหน่งที่เกี่ยวข้อง ไม่ใส่ชื่อคนพนักงาน หัวหน้างาน เจ้าหน้าที่บัญชีจ่าย
ผู้อนุมัติและวันที่มีผลใครอนุมัติ และเริ่มใช้เมื่อไรผู้อำนวยการฝ่ายการเงิน มีผล 1 ธันวาคม 2569

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

หัวข้อวิธีกรอกตัวอย่าง
ขั้นที่เลขลำดับตามการทำงานจริง3
กิจกรรมคำกริยาตามด้วยสิ่งที่ทำ หนึ่งกิจกรรมต่อหนึ่งแถวตรวจใบเสร็จและวงเงิน
ผู้รับผิดชอบตำแหน่งที่ทำขั้นตอนนี้หัวหน้างาน
ผลลัพธ์สิ่งที่ได้เมื่อจบขั้นตอนคำขอเบิกที่อนุมัติแล้วในระบบ

ข้อยกเว้น บันทึก และการแก้ไข

หัวข้อวิธีกรอกตัวอย่าง
ข้อยกเว้นสิ่งที่ต้องทำเมื่อกรณีไม่ตรงกับขั้นตอนปกติใบเสร็จหาย ใช้ใบรับรองแทนใบเสร็จที่หัวหน้างานลงนาม
บันทึกที่ต้องเก็บหลักฐานอะไร เก็บที่ไหน นานเท่าไรคำขอเบิกและหลักฐานเก็บในระบบเอกสารตามระยะเวลาที่กฎหมายบัญชีกำหนด
ประวัติการแก้ไขวันที่ ฉบับที่ สิ่งที่แก้ และผู้แก้14 พ.ย. 2569 ฉบับ 2.1 ปรับวงเงินค่าอาหาร

ตัวอย่าง SOP การเบิกค่าใช้จ่ายเดินทาง

ตัวอย่างสำหรับบริษัทขนาด 60 คน แต่ละแถวมีผู้รับผิดชอบเพียงตำแหน่งเดียว

รหัสเอกสารSOP-FIN-007 ฉบับ 2.1
วัตถุประสงค์คืนเงินภายใน 10 วันทำการ
เจ้าของกระบวนการผู้จัดการฝ่ายบัญชี
วันที่มีผล1 ธันวาคม 2569

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

ขั้นที่กิจกรรมผู้รับผิดชอบผลลัพธ์
1บันทึกคำขอเบิกและแนบใบเสร็จพนักงานคำขอเบิกที่ส่งแล้ว
2ยืนยันว่าเป็นค่าใช้จ่ายเพื่องานหัวหน้างานความเห็นอนุมัติ
3ตรวจใบเสร็จ ภาษี และวงเงินเจ้าหน้าที่บัญชีจ่ายคำขอที่ถูกต้องหรือส่งกลับแก้ไข
4อนุมัติยอดที่เกินวงเงินผู้อำนวยการฝ่ายการเงินการอนุมัติขั้นที่สอง
5สั่งโอนเงินเจ้าหน้าที่บัญชีจ่ายรายการโอนเงิน
6จัดเก็บคำขอและหลักฐานเจ้าหน้าที่บัญชีจ่ายเอกสารที่จัดเก็บแล้ว

เคล็ดลับ: ให้คนที่ไม่เคยทำงานนี้ลองทำตาม SOP ถ้าเขาติดตรงไหน แปลว่าข้อความตรงนั้นยังไม่ชัด ต้องเขียนใหม่

ดาวน์โหลดฟรี

ฟรี ไม่ต้องสมัคร เปิดได้ใน Excel, Google ชีต, Numbers, Word และ LibreOffice

เปิดไฟล์ที่ดาวน์โหลดใน Nobami ออฟฟิศบนเว็บ แล้วแก้ไขได้ทันที

เขียน SOP ใน 6 ขั้นตอน

  1. สังเกตการทำงานจริง ตามดูคนที่ทำงานนี้อยู่ในปัจจุบันและจดทุกขั้นตอน แทนที่จะเขียนตามที่คิดว่าควรเป็น
  2. กำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขต เขียนผลลัพธ์ที่ต้องการในหนึ่งประโยค และระบุสิ่งที่ไม่อยู่ในขอบเขตให้ชัด
  3. แบ่งเป็นขั้นตอนที่มีเลขลำดับ หนึ่งแถวมีหนึ่งกิจกรรม หนึ่งผู้รับผิดชอบ และหนึ่งผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้
  4. เตรียมข้อยกเว้น อธิบายกรณีนอกขั้นตอนปกติที่เกิดบ่อย และใครเป็นผู้ตัดสินใจ
  5. ทดลองกับคนใหม่ ให้คนที่ไม่รู้จักงานลองทำตามเอกสาร แล้วแก้ส่วนที่อ่านแล้วงง
  6. อนุมัติ เผยแพร่ และทบทวน ให้ผู้มีอำนาจลงนาม เผยแพร่ในพื้นที่ที่ทุกคนเข้าถึงได้ และนัดทบทวนปีละครั้ง

ข้อควรรู้ในประเทศไทย

กฎหมายไม่ได้บังคับให้ทุกบริษัทต้องมี SOP แต่กฎหมายด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้นายจ้างจัดการความปลอดภัยในการทำงาน แจ้งและฝึกอบรมลูกจ้างเกี่ยวกับการทำงานอย่างปลอดภัย ขั้นตอนการทำงานที่เป็นลายลักษณ์อักษรช่วยให้พิสูจน์ได้ว่าได้ทำตามหน้าที่แล้ว รายละเอียดขึ้นกับประเภทกิจการ ควรตรวจสอบกับกระทรวงแรงงาน

หาก SOP เกี่ยวข้องกับการเก็บหรือใช้ข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานหรือลูกค้า ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 และไม่ควรคัดลอกข้อมูลส่วนบุคคลลงใน SOP โดยตรง

ธุรกิจที่มีกฎหมายเฉพาะ เช่น ยา อาหาร หรือเครื่องมือแพทย์ มักต้องมีขั้นตอนการปฏิบัติงานเป็นเอกสารตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดี ควรตรวจสอบประกาศของหน่วยงานกำกับดูแลในธุรกิจของคุณ

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดตรวจสอบกฎหมายและประกาศที่ใช้บังคับกับธุรกิจของคุณ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ใส่ชื่อคนแทนชื่อตำแหน่ง ทำให้ SOP ผิดทันทีเมื่อมีคนลาออก
  • รวมนโยบาย SOP และวิธีปฏิบัติงานไว้ในเอกสารเดียวที่ยาวมาก
  • ไม่มีข้อยกเว้น ทำให้แต่ละคนแก้ปัญหาไปคนละแบบ
  • มีหลายฉบับปนกันโดยไม่มีรหัสและวันที่มีผล
  • เขียน SOP โดยไม่ลองทำงานจริง
  • ไม่ปรับปรุงเมื่อเปลี่ยนระบบหรือโครงสร้างองค์กร

คำถามที่พบบ่อย

SOP กับวิธีปฏิบัติงาน (WI) และนโยบายต่างกันอย่างไร

นโยบายกำหนดหลักการกว้าง ๆ SOP อธิบายลำดับขั้นตอนระหว่างหลายตำแหน่ง ส่วนวิธีปฏิบัติงานอธิบายการทำงานเฉพาะจุดของตำแหน่งเดียวอย่างละเอียด

SOP ควรยาวแค่ไหน

ส่วนใหญ่หนึ่งถึงสามหน้า ถ้าตารางเกินสิบห้าขั้นตอนควรแยกเป็นหลาย SOP หรือย้ายรายละเอียดไปไว้ในวิธีปฏิบัติงาน

ใครเป็นผู้อนุมัติ SOP

ผู้ที่รับผิดชอบกระบวนการนั้น มักเป็นผู้อำนวยการฝ่ายหรือฝ่ายคุณภาพ ให้ระบุตำแหน่ง วันที่อนุมัติ และวันที่มีผลไว้หน้าแรก

ควรทบทวน SOP บ่อยแค่ไหน

อย่างน้อยปีละครั้ง และทุกครั้งที่เปลี่ยนระบบ โครงสร้าง หรือกฎหมาย พร้อมบันทึกการแก้ไขไว้ในประวัติ

SOP ต่างจากตารางแบ่งงานอย่างไร

ตารางแบ่งงานบอกว่าใครรับผิดชอบงานด้านไหนเป็นประจำ ส่วน SOP บอกว่างานหนึ่งทำอย่างไรทีละขั้นตอน ทั้งสองอย่างใช้ร่วมกันได้

ส่งอนุมัติแบบฟอร์มนี้ได้ทันทีใน Workbami

เลิกส่งไฟล์ทางอีเมลไปมา กรอก อนุมัติ และจัดเก็บใน Workbami ที่รวมงานอนุมัติ รายงาน และแชตทีมไว้ในที่เดียว ใช้ฟรีช่วงเบต้า

เริ่มใช้ฟรี

แบบฟอร์มที่เกี่ยวข้อง

← แบบฟอร์มทั้งหมด