Tài chính & phê duyệt
Mẫu kế hoạch ngân sách doanh nghiệp: cách lập, ví dụ và theo dõi
Kế hoạch ngân sách xác định trước khi năm tài chính bắt đầu, một phòng ban, một dự án hay cả công ty dự kiến chi bao nhiêu cho từng khoản mục: lương và bảo hiểm, thuê văn phòng, marketing, công tác phí, phần mềm, đào tạo, tiếp khách và dự phòng. Đây là căn cứ để duyệt các khoản chi và để so sánh hằng tháng giữa thực chi và dự toán.
Mẫu kế hoạch ngân sách bằng Excel này dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ và trưởng các bộ phận: mỗi khoản mục một dòng, số thực hiện năm trước đặt cạnh số dự toán, chênh lệch theo phần trăm, giả định giải thích từng con số và phần phê duyệt. Bên dưới là hướng dẫn điền từng trường, một ví dụ đầy đủ và những lỗi khiến ngân sách bị vượt giữa năm. Đây không phải mẫu chi tiêu gia đình: trọng tâm là ngân sách hoạt động của doanh nghiệp.
Kế hoạch ngân sách là gì?
Kế hoạch ngân sách là bản dự tính bằng số các khoản chi (và với trung tâm lợi nhuận, cả doanh thu) trong một kỳ, thường là năm tài chính chia theo quý hoặc tháng. Mỗi phòng ban lập ngân sách riêng; phòng tài chính – kế toán tổng hợp thành ngân sách toàn công ty, làm đầu vào cho báo cáo kết quả kinh doanh dự kiến và kế hoạch dòng tiền khi làm việc với ngân hàng hay nhà đầu tư.
Một ngân sách tốt không phải danh sách mong muốn: mỗi con số đều dựa trên một giả định kiểm chứng được — số nhân sự, hợp đồng thuê, số hội chợ tham gia, số giấy phép phần mềm — và có thể so với số thực hiện năm trước. Chính mối liên kết giữa giả định, dự toán và thực hiện giúp bạn xử lý chênh lệch ngay trong năm thay vì chỉ phát hiện khi quyết toán.
Khi nào cần lập kế hoạch ngân sách?
- Vào mùa lập kế hoạch cuối năm, khi ban giám đốc yêu cầu các phòng ban nộp ngân sách cho năm sau.
- Trước khi triển khai một dự án (website mới, mở chi nhánh, triển khai phần mềm) để được duyệt kinh phí.
- Khi chuẩn bị phương án kinh doanh hoặc hồ sơ vay vốn.
- Giữa năm, khi cần điều chỉnh ngân sách do thay đổi nhân sự, giá thuê hoặc doanh số.
- Hằng tháng, làm cơ sở báo cáo so sánh dự toán và thực hiện cho ban giám đốc.
Mẫu kế hoạch ngân sách: điền gì vào từng trường
File Excel có đúng các trường dưới đây. Mỗi khoản mục một dòng và ghi giả định ngay cạnh số tiền — đó là cách để ngân sách được bảo vệ khi trình duyệt.
Thông tin chung và giả định
| Trường | Cách điền | Ví dụ |
|---|---|---|
| Phòng ban / dự án | Trung tâm chi phí áp dụng ngân sách này. | Phòng Kinh doanh, mã 300 |
| Năm tài chính và cách phân bổ | Năm lập ngân sách và chia theo tháng hay quý. | Năm 2027, theo quý |
| Người chịu trách nhiệm | Người bảo vệ ngân sách và giải trình chênh lệch. | Nguyễn Thu Hà, trưởng phòng kinh doanh |
| Kế hoạch nhân sự | Số người đầu năm, cuối năm và thời điểm tuyển dụng. | 9 → 10 người (tuyển tháng 4) |
| Giả định chung | Mức tăng lương, điều chỉnh giá thuê, lạm phát, chỉ tiêu doanh số. | Lương +3 %, giá thuê +3 % |
| Phiên bản và ngày | Số phiên bản để theo dõi các lần chỉnh sửa với phòng tài chính. | V2 ngày 18/11/2026 |
Các dòng ngân sách
| Trường | Cách điền | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khoản mục | Loại chi phí theo hệ thống tài khoản nội bộ. | Phần mềm và CNTT |
| Cơ sở tính | Công thức hoặc giả định giải thích con số. | 12 giấy phép CRM × 900.000 đ × 12 tháng |
| Thực hiện năm trước | Số thực chi năm trước (hoặc ước tính đến cuối năm). | 109.200.000 đ |
| Dự toán | Số đề nghị cho năm kế hoạch. | 129.600.000 đ |
| Chênh lệch % | (Dự toán − Thực hiện) / Thực hiện; giải thích nếu vượt ±10 %. | +18,7 % |
| Phân bổ trong năm | Chia theo quý hoặc tháng đúng thời điểm chi thực tế. | Q1 30 % · Q2 20 % · Q3 20 % · Q4 30 % |
Phê duyệt và theo dõi
| Trường | Cách điền | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tổng ngân sách | Tổng tất cả các dòng, so với tổng năm trước. | 3.666.240.000 đ |
| Người phê duyệt | Họ tên, chức vụ và ngày duyệt. | Giám đốc tài chính, 05/12/2026 |
| Ngưỡng cảnh báo | Mức chênh lệch phải giải trình hoặc xin điều chỉnh. | Vượt > 5 % ở một khoản mục |
| So sánh dự toán – thực hiện | Cột thực hiện tháng, lũy kế và chênh lệch so với dự toán. | Lũy kế Q1: 97 % dự toán |
| Dự phòng | Khoản chưa phân bổ, chỉ dùng khi được duyệt. | 90.000.000 đ |
| Ghi chú | Giải thích chênh lệch lớn và các quyết định. | Marketing +16,7 %: 2 hội chợ thay vì 1 |
Ví dụ kế hoạch ngân sách đã điền
Ngân sách năm 2027 của phòng kinh doanh một công ty dịch vụ B2B 10 người, đơn vị đồng. Mỗi dòng ghi giả định và số thực hiện 2026 ước tính đến cuối năm.
| Phòng ban | Kinh doanh (mã chi phí 300) |
|---|---|
| Năm | 2027, phân bổ theo quý |
| Người lập | Nguyễn Thu Hà, trưởng phòng kinh doanh |
| Trạng thái | V2, gửi phòng tài chính ngày 18/11/2026 |
Ngân sách theo khoản mục
| Khoản mục | Giả định | Thực hiện 2026 | Dự toán 2027 |
|---|---|---|---|
| Lương và bảo hiểm bắt buộc | 9 → 10 người, lương +3 % | 2.460.000.000 ₫ | 2.739.000.000 ₫ |
| Thuê văn phòng | Giá thuê tăng 3 % theo hợp đồng | 288.000.000 ₫ | 296.640.000 ₫ |
| Marketing và hội chợ | 2 hội chợ thay vì 1, quảng cáo trực tuyến | 216.000.000 ₫ | 252.000.000 ₫ |
| Công tác phí | Nhiều cuộc họp trực tuyến hơn | 87.000.000 ₫ | 78.000.000 ₫ |
| Phần mềm và CNTT | 12 giấy phép CRM × 900.000 đ × 12 tháng | 109.200.000 ₫ | 129.600.000 ₫ |
| Đào tạo | 9.000.000 đ mỗi người cho 6 nhân viên kinh doanh | 36.000.000 ₫ | 54.000.000 ₫ |
| Tiếp khách | Ăn trưa với khách hàng, có hạn mức nội bộ | 28.800.000 ₫ | 27.000.000 ₫ |
| Dự phòng | Chỉ dùng khi giám đốc tài chính duyệt | 0 ₫ | 90.000.000 ₫ |
| Tổng cộng | 3.225.000.000 ₫ | 3.666.240.000 ₫ |
Dự toán 2027: 3.666.240.000 đ so với 3.225.000.000 đ thực hiện năm 2026, tăng 441.240.000 đ (+13,7 %). Không tính dự phòng, mức tăng là +10,9 %, chủ yếu do tuyển thêm một người và tăng lương.
Tải miễn phí
Miễn phí, không cần đăng ký. Mở được bằng Excel, Google Trang tính, Word, WPS và LibreOffice.
Mở file đã tải trong Nobami, bộ văn phòng trên web, để chỉnh sửa ngay.
Cách lập kế hoạch ngân sách
- Bắt đầu từ số thực hiện năm nay. Lấy số thực chi chín hoặc mười tháng đầu năm từ kế toán và ước tính đến cuối năm. Đó là cột so sánh cho toàn bộ ngân sách.
- Chốt giả định trước khi điền số tiền. Số nhân sự, thời điểm tuyển dụng, mức tăng lương, giá thuê, số sự kiện, giá phần mềm: ghi ở phần đầu và dùng lại trong công thức.
- Tính từng khoản mục kèm cơ sở tính. Mỗi dòng một công thức dễ đọc (số lượng × đơn giá × thời gian). Những con số tròn không giải thích thường bị cắt đầu tiên.
- Phân bổ theo thời gian thực tế. Hội chợ vào nửa đầu năm, thưởng Tết vào cuối năm, phí phần mềm trả vào tháng 1: chia đều mười hai tháng sẽ làm sai lệch việc theo dõi.
- Tính và giải thích chênh lệch. Mọi thay đổi trên 10 % so với năm trước cần một câu giải thích, nếu không sẽ bị hỏi trong buổi duyệt.
- Trình duyệt và theo dõi hằng tháng. Sau khi được duyệt, giữ nguyên số dự toán, thêm cột thực hiện tháng và lũy kế, giải trình mọi khoản mục vượt ngưỡng cảnh báo.
Tại Việt Nam: chi phí được trừ và chứng từ
Pháp luật không quy định mẫu ngân sách nội bộ cho doanh nghiệp tư nhân; đây là công cụ quản trị. Tuy vậy, nên dùng cùng nhóm khoản mục với hệ thống tài khoản kế toán để đối chiếu dự toán với sổ sách, và để số liệu khớp với kế hoạch tài chính trình ngân hàng.
Khi lập ngân sách, cần lưu ý rằng một khoản chi chỉ được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp nếu liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp và đáp ứng điều kiện thanh toán theo quy định. Dòng lương nên tính cả phần bảo hiểm bắt buộc doanh nghiệp đóng và các khoản thưởng. Các điều kiện và tỷ lệ có thể thay đổi; hãy kiểm tra quy định mới nhất và hỏi kế toán trưởng hoặc đơn vị tư vấn thuế.
Nguồn
- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (văn bản pháp luật về thuế TNDN) (cập nhật đến 18 tháng 11, 2026)
- Bộ Tài chính (cập nhật đến 18 tháng 11, 2026)
Thông tin chung, không phải tư vấn kế toán hay thuế. Hãy kiểm tra quy định mới nhất và xác nhận cách hạch toán với kế toán của doanh nghiệp.
Những lỗi thường gặp khi lập ngân sách
- Lấy số năm trước cộng thêm 5 % cho mọi dòng mà không có giả định.
- Quên bảo hiểm bắt buộc, thưởng Tết hoặc thời điểm tuyển dụng trong chi phí nhân sự.
- Chia đều mọi khoản cho mười hai tháng trong khi chi phí phát sinh vào thời điểm cụ thể.
- Giấu khoản đệm trong từng dòng thay vì một khoản dự phòng rõ ràng, có kiểm soát.
- Không so sánh thực hiện với dự toán trong năm, đến khi quyết toán mới thấy vượt.
- Trộn chi phí hoạt động với chi đầu tư (mua sắm tài sản cố định, sửa chữa lớn).
Câu hỏi thường gặp về kế hoạch ngân sách
Nên lập ngân sách từ trên xuống hay từ dưới lên?
Từ trên xuống: ban giám đốc đặt tổng mức, các phòng ban phân bổ. Từ dưới lên: mỗi phòng ban tự tính nhu cầu, ban giám đốc quyết định. Đa số doanh nghiệp nhỏ kết hợp cả hai: một mức mục tiêu và bên dưới là ngân sách chi tiết có giải trình từng dòng.
Ngân sách cơ sở bằng không là gì?
Thay vì dựa vào số năm trước, mỗi khoản chi đều phải được giải trình như thể là khoản mới. Cách này tốn công hơn nhưng nên làm hai ba năm một lần để loại bỏ chi phí lặp lại theo thói quen, ví dụ các gói phần mềm không còn dùng.
Khi bị vượt ngân sách thì xử lý thế nào?
Giải trình ngay trong báo cáo tháng, tìm cách bù từ khoản mục khác, và nếu vượt kéo dài thì đề nghị điều chỉnh ngân sách có phê duyệt. Khoản dự phòng chỉ được dùng khi người duyệt đồng ý.
Ngân sách khác kế hoạch dòng tiền thế nào?
Ngân sách cho biết dự kiến chi bao nhiêu cho từng khoản mục trong kỳ. Kế hoạch dòng tiền cho biết khi nào tiền thực sự vào và ra. Hai bảng dùng chung giả định nhưng trả lời hai câu hỏi khác nhau.
Nên lập theo tháng hay theo quý?
Tối thiểu lập theo quý và theo dõi hằng tháng. Nếu chi phí có tính mùa vụ hoặc dòng tiền eo hẹp, nên phân bổ theo tháng.